terug (Nederlands)

De dynamiek van de terugslag

Henk bij de Weg

Onlangs heeft Brian Martin een boek het licht laten zien over het terugslageffect van handelingen op hun daders. Gezien de belangstelling van Martin richt dit boek zich natuurlijk vooral op de vraag hoe daden van geweld, wetsovertredingen, repressie e.d. terugslaan op degenen die deze verrichten en hoe de daders dit proberen tegen te gaan.

De studie van Martin heeft twee zijden. Om te beginnen presenteert Martin een model van de werking van het terugslagmechanisme. Hij onderscheidt vijf methoden die door daders of personen die hen ondersteunen gehanteerd worden om te voorkomen dat hun geweldshandelingen, wetsovertredingen of andere illegale handelingen aan het licht komen of voor hen negatieve gevolgen hebben: 1) proberen de daad te verbergen; 2) het slachtoffer van de daad als minderwaardig voorstellen; 3) de gebeurtenis zoín interpretatie geven dat deze anders wordt voorgesteld dan deze feitelijk geweest is; 4) de zaak laten behandelen of onderzoeken door officiŽle instanties (rechters, wetenschappelijke onderzoekers e.d.), zodat er, vaak ten onrechte, gedacht wordt dat de zaak recht gedaan wordt; 5) intimidatie en afpersing. Op het eind van het boek komt de auteur op het model terug om het te evalueren en in verband te brengen met andere theoretische opvattingen, zoals die van Gandhi en Sharp. In de tussenliggende hoofdstukken geeft Martin een groot aantal gevalstudies, waarin hij zijn theoretische model toepast en laat zien hoe het terugslagmechanisme in de praktijk functioneert. Zo behandelt hij uiteenlopende gevallen als het bloedbad van Sharpeville, het optreden van de politie tegen Gandhiís zoutmars, de marteling van gevangenen in de Abu Ghraib gevangenis in Irak en de behandeling van een klokkenluider aan zijn eigen universiteit.

De studie van Martin heeft niet alleen theoretische betekenis. Zoals altijd bij hem heeft het boek vooral ook praktische waarde voor geweldloze actievoerders. Het maakt hen bewust van processen die werkzaam zijn om ongewenste handelingen van de overheid te verbergen of uit de publiciteit te halen en daarmee ook waar ze aandacht aan moeten geven om dit tegen te gaan.

 

Brian Martin, Justice Ignited. The dynamics of backfire, Rowman & Littlefield Pubishers, Lanham enz., 2007; vii+236 blz.

terug (Nederlands)